Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Erciş İşletme Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Huriye Yıldırım Çınar, Nijer Cumhurbaşkanı Abdurrahman Tchiani’nin Türkiye ziyaretinin önemini ve sonuçlarını AA Analiz için kaleme aldı.
****
Nijer Cumhurbaşkanı Abdurrahman Tchiani’nin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın davetiyle Türkiye’ye gerçekleştirdiği resmi ziyaret, Türkiye’nin Afrika politikalarındaki dönüşüm açısından önemli bir gelişme olarak yorumlanabilir.
İletişim Başkanlığının yaptığı açıklamaya göre, Tchiani ziyareti sonrasında Türkiye ve Nijer arasında eğitim, sağlık, ticaret ve diplomasi alanlarında üç belge ve bir ortak bildiri imzalanmıştır. Söz konusu belgeler; Türkiye ve Nijer arasında Ekonomi ve Ticari Ortaklık Komisyonu'nun (JETCO) kurulmasını, yükseköğretim, araştırma ve inovasyon alanlarında işbirliğinin geliştirilmesini, Nijer-Türkiye Dostluk Hastanesi'nin ortak işletilmesini ve Dışişleri Bakanlığı Diplomasi Akademisi ile Nijer Cumhuriyeti Ulusal Diplomatik ve Stratejik Araştırmalar Kurumu arasındaki kurumsal işbirliğinin güçlendirilmesini öngörmektedir.
Cumhurbaşkanı Abdurrahman Tchiani’nin Türkiye ziyareti Nijer'de Temmuz 2023’te gerçekleşen askeri darbeden sonra gerçekleşen en üst düzey temaslardan birisi. Bu nedenle özel bir anlama geldiğini söylemek mümkün. Keza Nijer’de gerçekleşen darbe sonrasında başta Fransa ve ABD olmak üzere birçok Batılı aktörle ilişkiler gerilemişti. Başta Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS) ve Batılı aktörler olmak üzere Nijer’deki darbe yönetimine sert yaptırımlar ve izolasyon politikaları uygulanmıştı. Ancak bu dönemde Türkiye bu politikalara katılmadı ve Nijer’deki yeni rejimle diplomasi kanallarını açık tuttu. Hatta 2024'te Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, MİT Başkanı İbrahim Kalın, Enerji ve Ta
Peki, Türkiye'nin son dönemde ilişkilerini hızla derinleştirerek kurumsal bir zemine oturtmaya çalıştığı Nijer neden bu kadar önemli? Öncelikle Sahel bölgesinin kalbinde bulunan Nijer, güvenlik, enerji ve madencilik açısından önemli bir konumdadır. Bu nedenledir ki Temmuz 2023’te ülkede askeri darbe gerçekleştiği zaman Fransa ve ABD buradaki etkinliği ve kazanımlarını kaybetmemek için ısrarcı bir tutum izlemiş ve hatta ECOWAS aracılığıyla askeri müdahale tehdidinde de bulunmuştu. Çünkü Nijer dünyanın en büyük uranyum üreticileri arasındadır. Darbeden bir yıl önce ülkede yaklaşık 2 bin ton uranyum üretilerek küresel uranyum arzının yüzde 5’i karşılanmıştır. Bu bağlamda Nijer, yakın zamanda Ak
Nijer’in Türkiye açısından önemini artıran bir diğer unsur, terörle mücadele ve güvenlik alanındaki işbirliği potansiyelidir. Son yıllarda Avrupalı eski sömürgeci güçlerin ve ABD’nin Afrika güvenlik mimarisindeki etkisinin görece azalmasıyla birlikte Türkiye, gelişen savunma sanayii kapasitesi, güvenlik işbirlikleri ve aktif diplomatik girişimleri sayesinde kıtada giderek daha görünür bir aktör haline gelmiştir. Bu bağlamda, El Kaide bağlantılı JNIM, DEAŞ bağlantılı ISWAP ve Boko Haram gibi bölgenin en etkin terör örgütlerinin faaliyet alanlarının kesişim noktasında bulunan Nijer'in, Türkiye’yi, Afrika'nın güvenlik ve istikrarın tesisine katkı sunan stratejik bir ortak olarak konumlandırdığı
Nijer açısından bakıldığında, Cumhurbaşkanı Tchiani ve beraberindeki üst düzey heyetin ziyareti yalnızca ikili ilişkileri geliştirmeyi değil, darbe sonrasında ülkeye uygulanan yaptırım ve izolasyon sürecinde rejime meşruiyet ve Nijer’e dış politikada yeni ortaklar kazandırmayı da amaçladığı görülmektedir. Diğer yandan Nijer’in uluslararası alanda karşılaştığı meşruiyet krizinin yanında en büyük sorunlarından birisi terördür. Fransa ve ABD gibi terörle mücadele ortaklarının çekilmesi sonrasında Nijer askeri ve güvenlik alanındaki boşluğu Rusya, Çin ve Türkiye gibi alternatif güvenlik ortaklarıyla doldurmayı istemektedir. Bu noktada askeri eğitim sağlayabilen, uygun ödeme koşulları ve iç işler