Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi (AYBÜ) Uluslararası Ekonomik Entegrasyon Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Kenan Aslanlı, ABD/İsrail-İran Savaşı’ndan sonra ortaya çıkan enerji krizi ve Türkiye'nin bu krize karşı oluşturduğu politikaları AA Analiz için kaleme aldı.
***
28 Şubat'ta İsrail ve ABD koalisyonunun İran'a saldırmasıyla Orta Doğu’da başlayan savaşta bölgedeki kritik enerji altyapıları ağır şekilde hasar aldı. Petrol ve doğal gaz alanları, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tesisleri, rafineriler, petrol tankerleri, petrol ihracat terminalleri, limanlar, termik elektrik santralleri ve hatta nükleer santraller dahil bölgenin enerji altyapısı doğrudan saldırıların veya saldırı tehditlerinin hedefi haline geldi. Küresel kanıtlanmış petrol rezervlerinin yüzde 50’sine ve üretiminin yüzde 30’una, doğal gaz rezervlerinin yüzde 40’ına ve üretiminin yüzde 20’sine ev sahipliği yapan Orta Doğu bölgesinde yaşanan savaşın küresel enerji piyasalarını derinden etkil
İsrail ve ABD koalisyonunun İran'a saldırılarının başlamasından geçen bir aylık sürede Brent petrolünün varil fiyatı yaklaşık yüzde 55 oranında, Avrupa'da gaz fiyatları yüzde 60 oranında yükseldi. Farklı ülkelerde benzin fiyatlarındaki yüksek zamların yanı sıra akaryakıt satışlarına üst sınırlar getirildi. 400 milyon varil stratejik petrol rezervini piyasaya çıkarma kararını alan Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), yaşananları “tarihin en kötü enerji krizi” olarak nitelendirdi. Enerji krizi Türkiye’nin yıllara sari enerji bağımsızlığı ve enerji güvenliği stratejileri ve politikalarının uzun vadeli dayanıklılığını test etmeye başladı. Türkiye, enerji arz güvenliği kapsamında uygulanan çeşitlend
Birincil enerji tüketiminin ve elektrik üretiminin yaklaşık dörtte birini oluşturan doğal gazda Türkiye, 2026 itibarıyla 3 ülkeden boru hattı gazı, 10'dan fazla ülkeden LNG ithal etmiştir. Özellikle, Türkiye’nin LNG ithal ettiği ülkeler listesinde Katar, Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) gibi Körfez'in LNG ihracatçısı ülkelerinin olmaması arz kesintisi riskini ortadan kaldırmıştır. Türkiye’nin gaz ithalatının yüzde 13’ünü karşılayan ve enerji altyapısına karşı saldırılar düzenlenen İran’dan gelen boru hattı gazında kalıcı kesinti olursa, Rusya ve Azerbaycan'dan gelen boru hattı gazı, LNG ve yeraltı gaz depolama tesislerinden kesinti telafi edilebilir. Türkiye'nin enerji arz güvenliğin
Tedarikçi ülkelerden ithal edilen boru hattı gazı ve LNG’nin yanı sıra Türkiye, Karadeniz'deki Sakarya Gaz Sahası'nda da günlük yaklaşık 10 milyon metreküplük gaz üretimi yapmaktadır ve üretim hacminin iki katına çıkarılması planı söz konusudur. Toplam kapasiteleri 50 milyar metreküpe yaklaşan Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) ve TürkAkım gaz boru hatları Türkiye ve diğer Avrupa ülkelerinin enerji arz güvenliğinde kritik öneme sahiptir. Türkiye’nin 2 farklı LNG terminaline ek olarak 3 yüzer depolama ve yeniden gazlaştırma üniteleri (FSRU) sayesinde günlük LNG gazlaştırma kapasitesi 160 milyon metreküpten fazladır. Büyüyen boru hattı ve LNG kapasitesiyle Türkiye yıllık 60 milyar metr
Türkiye'nin birincil enerji tüketiminin üçte birini oluşturan ham petrol ve petrol ürünlerinin ithalatında 2026 itibarıyla 20 tedarikçi ülke yer almıştır. Bu ülkeler içerisinde doğrudan kriz bölgesinden olan tek ülke petrol ithalatında yüzde 9 payla Suudi Arabistan olmuştur. Son yıllarda enerji bağımsızlığı stratejisi kapsamında Türkiye, gazda olduğu gibi petrolde de ülke içindeki verimli sahalardan üretimi artırmıştır.Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) Gabar petrol sahasından günlük 80 bin varilden fazla petrol üretiyor ve yerli petrol üretimi hacminin yeni dönemde artması öngörülebilir. TPAO geleneksel olarak faaliyetini sürdürdüğü Azerbaycan, Irak ve Rusya'ya ilaveten Kuzey Kıbrıs