ABD Başkanı Trump’ın “İran’ın teklifini müzakere edilebilir buluyorum. Bu nedenle de 15 günlük ateşkesi onaylıyorum” açıklaması tüm dünyaya şimdilik derin bir nefes aldırdı.
‘Derin nefes aldırdı’ diyoruz çünkü Trump’a göre İran gerekli adımları atmadığı takdirde taş devrine gönderilecek ve bir medeniyet yok olacaktı. İran ise İsrail ve ABD’nin bu yönde bir adım atması halinde tüm bölgeye cehennemi yaşatacağı tehdidinde bulunmuştu.
Şimdilik korkulan olmadı. ABD ve İran 15 gün boyunca ateşkes sağlanması yönünde anlaştı. İsrail ‘Lübnan’ı dışarıda tutarak’ buna uyacağını ilan etti.
Bu ateşkes arasında geride kalan 40 güne dair farklı okumalar yapabilmek de mümkün olacak. Savaş taraflar için nasıl başladı, neler hedefleniyordu, günün sonunda hangileri gerçekleşti gibi sorular cevap arıyor. Ancak üzerine konuşulması gereken en önemli meselelerden biri de bu süreçte istihbarat örgütlerinin nasıl bir sınav verdiği hususu…
Bursa Teknik Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ali Burak Darıcılı bu soruya yanıt verirken önce önemli bir uyarıda bulunuyor. ABD ve İsrail istihbaratlarının bu süreçte pek de aynı görüşlere sahip olmadığının altını çiziyor.
Bilindiği üzere, ABD istihbarat örgütleri Başkan Trump’a İran’da halkın sokaklara dökülüp de bir isyan başlatmasının son derece güç olduğunu iletti. İsrail istihbaratı ise tam tersi bir tutum izledi. Özellikle üst düzey isimler ortadan kaldırılırsa gerisinin çorap söküğü gibi geleceği yönünde görüş bildirdi.
Trump, kendi ülkesinin istihbarat bilgisinden ziyade İsrail’e güvenmeyi tercih etti ve 28 Şubat’ta savaş çok üst perdeden bir operasyonla başladı.
Doç. Dr. Darıcılı bu noktada "decapitation strategy" olarak bilinen yaklaşımı anımsatıyor.
“Buradaki temel yaklaşım ‘Başı keserseniz gövde çöker’ tezine dayanıyor. ‘İran’da üst düzey isimler ortadan kaldırılırsa rejimin sonu kendiliğinden gelir’ görüşüne çok güvenildi. Özellikle İsrail istihbaratı bu kartı oynadı. ABD tarafını da ikna etti. Ancak günün sonunda evdeki hesap çarşıya uymadı” diyor.
Savaşın ilk gününde İran Dini Lideri Hamaney başta olmak üzere çok sayıda üst düzey ismin saatler içinde saf dışı bırakılmasını ‘İran için fiyasko, ABD-İsrail adına ciddi başarı’ olarak tanımlıyor Darıcılı.