SETA Dış Politika Araştırmacısı Dr. Tunç Demirtaş, Somali'de Abdülkadir Muhammed Nur'un Meclis Başkanı seçilmesinin siyasi sonuçlarını ve bölgesel dinamiklere etkisini AA Analiz için kaleme aldı.
***
Somali Federal Parlamentosu Halk Meclisi, 10 Ağustos 2026'da yeni başkanını seçti. Limanlar ve Deniz Ulaştırma Bakanı Abdülkadir Muhammed Nur, kullanılan 171 oyun 142'sini alarak rakibi milletvekili Abdülkadir Ömer Maalin'i geride bıraktı.
Sonucun kendisi kadar, ortaya çıktığı zemin de dikkat çekici. Mart ayındaki anayasal gerilimlerin ve haziran ayında yaşananların ardından üst düzey bir makamın oylamayla ve tartışmasız bir farkla belirlenmesi, Somali siyasetinde rekabetin yeniden kurumsal mecraya dönebildiğine işaret ediyor.
Nur'un oy kullanan milletvekillerinin yaklaşık yüzde 83'ünün desteğini alması, güçlü bir mutabakata işaret ediyor. İttifakların hızla değişebildiği, klan dengelerinin ve merkez-eyalet ilişkilerinin parlamento davranışını doğrudan etkilediği bir sistemde bu ölçekte bir destek küçümsenecek bir sonuç değil. Yeni başkan görevine belirgin bir hareket alanıyla başlıyor.
Somali siyasal sisteminde Cumhurbaşkanlığı ile Halk Meclisi Başkanlığı, siyasi güç dağılımının iki temel merkezini oluşturuyor. Cumhurbaşkanının hükümet kurma kapasitesi de nihayetinde parlamentoda oluşturabildiği desteğin genişliğiyle yakından ilişkili. Bu açıdan Abdülkadir Muhammed Nur’un 142 oyla Meclis Başkanlığına seçilmesi hem yeni başkana yönelik bir güven göstergesi hem de Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud’un Meclis içindeki koalisyonunu hala etkili biçimde yönlendirebildiğinin işareti. 10 Ağustos seçiminden çıkan en önemli siyasi sonuçlardan biri, Villa Somalia’nın yasama üzerindeki ağırlığını koruduğunun görülmesi oldu.
Bu tablo muhalefetin Somali siyasetindeki önemini ortadan kaldırmıyor. Ancak mevcut güç dağılımında muhalif aktörlerin parlamentodaki kurumsal etkisinin sahip oldukları daha geniş siyasi ve toplumsal görünürlüğün gerisinde kaldığını gösteriyor. 2027’ye doğru ilerlerken bu dengenin nasıl şekilleneceği, seçim ve anayasa tartışmalarının seyri üzerinde belirleyici olacaktır. Meclis Başkanlığının farklı siyasi aktörler arasında oluşturabileceği çalışma zemini de bu açıdan önem taşıyor.
Asıl soru, bu başlangıç avantajının nasıl kullanılacağı. Halk Meclisi 275 sandalyeden oluşuyor ve oylamaya 171 milletvekili katıldı. Katılmayan 104 milletvekilini tek bir siyasi blok olarak değerlendirmek doğru olmaz. Aralarında mazereti bulunan veya yurt dışında olduğu için oylamaya katılamayan isimler de vardı. Öte yandan Nur’un aldığı 142 oyun tamamını Villa Somalia’nın parlamento desteği olarak okumak da tabloyu eksik bırakır. Oylamaya katılan milletvekilleri arasında Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud’un siyasi çizgisinde yer almayan, buna karşın Nur’un adaylığını destekleyen isimler bulunuyordu. Eski Meclis Başkanı Mohamed Mursal Sheikh Abdurahman’ın Nur’a açık destek vermesi bunun dikkat
Öte yandan Somali'de Meclis Başkanlığı sembolik bir makam değil. Başkan meclis gündemini belirliyor, hangi tasarının ne zaman oylanacağına karar veriyor, anayasa ve seçim mevzuatı süreçlerinin ritmini yönetiyor, hükümet-parlamento ilişkisinin ve güven oylamalarının usulünü kontrol ediyor. Bu yetki yoğunluğu, makamın iki farklı amaçla kullanılmasına olanak tanıyor. Makam, yürütme ile yasama arasındaki koordinasyonu güçlendiren bir araç olarak kullanılabileceği gibi; geniş anlamda muhalefetle diyalog, seçim yasaları üzerinde uzlaşı ve federal eyaletlerle bağların onarılması için bir kaldıraca da dönüştürülebilir. Nur'un aldığı yüksek oy, ikinci seçeneği zorlamak için gereken siyasi ağırlığı on
Abdülkadir Muhammed Nur, Somali devletinin 2010'lardan sonra yetiştirdiği teknokrat-siyasetçi kuşağının en dikkat çeken isimlerinden biri. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunu. Türkiye Bursları kapsamında geldiği Türkiye'de yaklaşık sekiz yıl yaşadı, uluslararası ilişkiler eğitimi aldı ve Somali'nin Ankara Büyükelçiliğinde diplomat olarak görev yaptı. Türkçeyi akıcı biçimde konuşuyor.