SPK, 5 Haziran'da yaptığı düzenlemeyle BIST 30 ve BIST 100 gibi endekslerde kullanılan önemli kriterlerden biri olan fiili dolaşım oranının hesaplanmasında değişikliğe gitmişti.
Düzenlemeye göre, fiili dolaşımdaki pay oranı hesaplamasında dikkate alınmayan paylar arasına, sermaye veya yönetim kontrolünü elinde bulunduran ortakların sahip olduğu ve serbest ya da özel fon katılma paylarına verilen paylar da eklendi.
Söz konusu paylar, 15 Haziran’dan itibaren ihraççı paylarının fiili dolaşımdaki pay oranı kavramı dışında tutuluyor.
SPK'nin son düzenlemesi sonrası borsa şirketlerinin fiili dolaşım oranı yeniden hesaplandı. 138 şirketin fiili dolaşım oranı düştü. 3. çeyrekte endekse dahil olacak hisse senetleri yeni oranlar üzerinden belirlenecek. Fiili dolaşım oranının gerilemesi o hisse senedinin içinde bulunduğu endeksteki ağırlığını azaltıyor. Bu uygulama endekse dahil olup olmama durumunu da etkileyecek.
Şirket ortaklarının elinde bulunan paylar dışında, yatırımcılar arasında serbestçe alınıp satılabilen paylar fiili dolaşımdaki paylar olarak değerlendiriliyor.
Fiili dolaşımdaki pay oranı, endeks kriterleri açısından en önemli göstergeler arasında yer alıyor.
Örneğin bir hisse senedinin fiili dolaşım oranının kağıt üzerinde yüzde 20 olduğu varsayıldığında, bu oranın yüzde 10-15'lik kısmı bazı özel fonlar tarafından tutuluyor ve fiilen işlem görmüyor olabilir. Bu durumda fiili dolaşım oranının yalnızca kalan bölümü işlem görüyor. Kağıt üzerindeki oran ile fiilen işlem gören pay miktarı arasındaki fark, endekse giriş ve çıkış kriterlerinde yanıltıcı sonuçlar doğurabiliyordu.
Bu durum BIST 100 ve BIST 30 endeksleri açısından önem taşıyor çünkü halka açıklığı yeterli olmayan şirketlerin bu endekslere dahil olması endeks performansını önemli ölçüde etkileyebiliyor.
Endekslerin yatırım fonları açısından referans niteliği taşıması nedeniyle, bazı hisselerde yoğunlaşan yatırımcı gruplarının paylarını fonlar aracılığıyla tutması fiili dolaşım oranının olduğundan yüksek görünmesine yol açabiliyordu. Bu durum bazı hisselerin endekse giriş ve çıkış kriterlerini etkilerken, diğer portföy yöneticileri açısından da dezavantaj oluşturabiliyordu.
Bu kararın, endekslerin daha sağlıklı oluşturulmasına ve yatırımcılara daha doğru bir gösterge sunulmasına katkı sağlaması bekleniyor.