Ömüraliyev, 3 Ekim Türk Devletleri Teşkilatının kuruluş yıl dönümüne ilişkin AA'nın sorularını yazılı yanıtladı.
Türk dünyası açısından 3 Ekim'in yalnızca kuruluş yıl dönümü olmadığını, ortak tarihin, dilin, kültürün ve kardeşlik bağlarının ortak gelecek iradesine dönüştüğü tarihi dönüm noktası olduğunu belirten Ömüraliyev, Türk devletlerinin liderlerinin ilk kez 1992'de bir araya geldiklerini hatırlattı.
Ömüraliyev, o tarihte başlayan Türk Dili Konuşan Ülkeler Devlet Başkanları Zirveleri sürecinin, yaklaşık 20 yıl boyunca ülkeler arasında düzenli siyasi diyaloğun, karşılıklı güvenin ve ortak hareket etme iradesinin gelişmesini sağladığını vurguladı.
2009'da imzalanan Nahçıvan Anlaşması'nın bir başlangıç olduğu kadar, 1992'den itibaren gelişen güçlü siyasi iradenin kurumsal kapasiteye dönüşmesinin de bir sonucu olduğuna işaret eden Ömüraliyev, şunları kaydetti:
"Nahçıvan Anlaşması ile Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyinin kurulması, yıllar içinde oluşan siyasi diyaloğu kalıcı bir uluslararası işbirliği yapısına kavuşturdu. 2021 İstanbul Zirvesi'nde Türk Konseyinin Türk Devletleri Teşkilatı adını alması ve Türk Dünyası 2040 Vizyonu'nun kabul edilmesiyle bu kurumsallaşma süreci yeni bir aşamaya ulaştı."
Ömüraliyev, TDT'deki kurumsal kapasitenin temelinde 30 yılı aşkın süredir devam eden güçlü ve kararlı siyasi iradenin bulunduğunun altını çizerek, TDT üyesi ülkelerin ortaya koyduğu iradenin zaman içinde siyasi diyaloğu kurumsal işbirliğine, kurumsal işbirliğini de giderek daha fazla somut proje ve uygulamaya dönüştürdüğünü belirtti.
TDT'nin başlangıçtaki istişare ve diyalog çerçevesinin çok ötesine geçmiş, kapsamlı ve giderek daha uygulama odaklı uluslararası teşkilata dönüştüğünü vurgulayan Ömüraliyev, TDT'nin siyasi diyalogdan ekonomi ve ticarete, güvenlikten uzay teknolojilerine kadar uzanan 64 işbirliği mekanizmasına sahip olduğunu anlattı.
Büyükelçi Ömüraliyev, "2023 yılından bu yana 32 yeni işbirliği mekanizması kurduk. Bu sayı, 2022 sonuna kadar oluşturulan mekanizmaların toplamına eşittir. Bu, teşkilatımızın son yıllardaki kurumsal gelişiminin hızını ve kapsamını açık biçimde ortaya koymaktadır ancak görev sürem boyunca şahit olduğum en önemli gelişmelerden biri belki de rakamlarla ifade edilemez: Bu, Türk devletleri arasındaki siyasi eş güdümün ve birlikte hareket etme iradesinin belirgin biçimde güçlenmesidir." yorumunu yaptı.
Siyasi istişarelerin daha kapsamlı hale geldiğine, kurumlar arasındaki ağların güçlendiğine dikkati çeken Ömüraliyev, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Türk dünyası, uluslararası alanda giderek daha görünür ve daha güçlü bir ortak ses ortaya koymaya başladı. Birleşmiş Milletler sistemi ve diğer uluslararası kuruluşlarla gelişen ilişkilerimiz, TDT+ formatımız ve Türk Haftası gibi kamu diplomasisi girişimlerimiz de bu dönüşümün parçalarıdır. Bu yakınlaşmanın kültürel ve toplumsal boyutu da bizim için son derece önemlidir. Ortak Türk Alfabesi konusunda kaydedilen tarihi ilerleme, ortak dil ve kültür mirasımızın gelecek nesillere aktarılması bakımından özel bir anlam taşımaktadır."