Jeopolitik krizlerin etkisiyle yükselen petrol fiyatlarının iç piyasadaki yakıt maliyetlerine yansımasını Stratejik Petrol Rezervi'ni (SPR) devreye sokarak sınırlamaya çalışan ABD yönetimi, kısa vadede fiyat istikrarını sağlarken uzun vadeli enerji güvenliğini riske atıyor.
Dünyanın en büyük ham petrol üreticisi ABD'nin küresel arz şoklarının petrol fiyatları ve iç piyasadaki yakıt maliyetleri üzerindeki etkisini sınırlamak amacıyla SPR'ye yönelmesiyle, ülkenin stratejik stoklarındaki ham petrol miktarı 286,6 milyon varile inerek 1982'den bu yana en düşük seviyesini gördü.
AA muhabirinin ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerinden derlediği bilgiye göre, Washington'ın stratejik stoklarındaki ilk büyük kırılma Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ardından yaşandı.
Küresel arz kesintilerinin etkisini hafifletmek ve yakıt fiyatlarındaki yükselişi sınırlamak amacıyla SPR tarihinin en büyük acil durum salımını gerçekleştiren ABD'nin rezervleri, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başladığı Şubat 2022'de yaklaşık 580 milyon varil seviyesindeyken, aynı yılın sonunda yaklaşık yüzde 36 düşüşle 372 milyon varile, 2023 sonunda ise 354,7 milyon varile kadar geriledi.
Dengeyi yeniden sağlamak ve kendini güvence altına almak isteyen Washington yönetimi, kaybettiği stratejik tamponu yeniden doldurmaya yöneldi.
Stoklar 2024 sonunda 393,6 milyon varile, 2025 sonunda 413,5 milyon varile yükselse de Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başladığı dönemdeki seviyesine dönemedi. Söz konusu toparlanma, ABD ve İsrail ile İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaşın ardından küresel petrol akışının sekteye uğramasıyla son buldu. Yılın başında 415,2 milyon varil olarak kayıtlara geçen SPR, şubatta 415,4 milyon varille sınırlı yükseldi.
Ancak ABD/İsrail-İran Savaşı'nın Hürmüz Boğazı'nda yol açtığı arz kesintilerinin ardından Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkelerin martta küresel arz sıkıntısını hafifletmek amacıyla acil rezervlerden 400 milyon varil petrolü piyasaya sunma planı kapsamında Washington'ın SPR'den 172 milyon varillik salıma onay vermesiyle stratejik stoklar yeniden gerilemeye başladı.
EIA'nın haftalık verilerine göre düşüş yaz aylarında da devam etti. Stoklar temmuz sonunda 304,8 milyon varile, 28 Ağustos'ta ise 286,6 milyon varile kadar düştü.
Böylece ABD, İran savaşına yaklaşık 415 milyon varillik stratejik rezervle girerken, 6 ayda bu tamponun yaklaşık yüzde 30'unu kaybetti. SPR, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başladığı döneme kıyasla ise yarı yarıya küçülerek 1982'den bu yana en düşük düzeyini gördü.
Piyasaya hızla ilave petrol sağlayabilen SPR, Washington'a arz şoklarının fiyatlara yansımasını sınırlamak için güçlü bir araç sunuyor. Ancak aynı araç her kullanıldığında ABD'yi bir sonraki kriz için savunmasız bırakıyor.