Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Kültürel Diplomasi Kürsüsü Başkanı Şenocak, AA muhabirine, yürüttüğü "Ataların İzinden" projesi kapsamında Oxford, Edinburgh, Paris, Berlin ve Viyana'daki arşivlerde 14. ve 15. yüzyıl Timurlular dönemine ait önemli eserlerin izine ulaştıklarını belirtti. Şenocak, bu eserlerin yalnızca tarihi belge değil, aynı zamanda Türkistan'ın kültürel ve manevi hafızasının önemli parçaları olduğunu dile getirdi.
Şenocak, kendisinin Özbekistan Bilimler Akademisi tarafından Avrupa'daki Türkistan kökenli el yazmaları ve tarihi eserlerin tespiti için görevlendirildiğini ifade ederken, bu çerçevede kendisine Avrupa'nın yedi ülkesindeki arşivlerde Özbek kurumunu temsil etme yetkisi verildiğini aktardı.
Amaçlarının belgeleri yalnızca fiziksel olarak taşımak değil, yeniden kültürel dolaşıma kazandırmak olduğunun altını çizen Şenocak, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'in Timurlular döneminin yeniden incelenmesine yönelik kararının bu çalışmalara önemli destek sağladığını vurguladı.
Şenocak, Özbekistan ve Türkistan coğrafyasına ait bu belgelerin Avrupa'daki büyük kütüphanelerde dağınık halde olduğuna dikkati çekerek, "Özbekistan'ın milli hafızasının yalnızca kendi topraklarında değil, Avrupa'daki çok sayıda kütüphanede dağılmış halde bulunduğunu görüyoruz." dedi.
Timurlular dönemine ait eserlerin yalnızca birkaç kitaptan ibaret olmadığını dile getiren Şenocak, Emir Timur'un "Tüzükat-ı Timuri" olarak bilinen o döneme ait Timur Tüzükleri ile Alişir Nevai'nin ilk Çağatay Türkçesiyle yazılmış divanlarının Oxford ve Berlin gibi önemli Avrupa kurumlarında muhafaza edildiğini söyledi.
Şenocak, ayrıca ilk Müslüman Türk hükümdar Satuk Buğra Han'ın İslamiyet'e geçişini anlatan destansı eserin de Avrupa'daki arşivlerde yer aldığını belirterek, "Burada söz konusu olan yalnızca yüzlerce değil, on binlerce kitap ve el yazmasıdır." ifadesini kullandı.
Söz konusu eserlerin geçmişte Rus Çarlığı ve Sovyetler Birliği döneminde Türkistan'dan çıkarılarak Avrupa'ya dağıldığını ifade eden Şenocak, bugün halen keşfedilmeyi bekleyen çok sayıda kaynağın bulunduğunu aktardı.
Avrupa'daki birçok kütüphane ve arşivlerde Türkistan tarihine ilişkin henüz incelenmemiş diplomatik yazışmalar, seyahatnameler, haritalar ve el yazmalarının bulunduğunun altını çizen Şenocak, yalnızca tarihi eser değil aynı zamanda Türkistan'ın kültürel hafızasının parçaları olan bu belgelerin hala araştırılmayı beklediğini vurguladı.
Şenocak, "Bu belgeler, Özbekistan'ın tarihine ait, Türkistan'ın yüzyıllarına tanıklık etmiş ama bugün hala sessiz duran binlerce vesika. Bu belgeler, Avrupa'daki raflarda asırlık bir sabırla zamanını bekliyor, okunmayı, anlaşılmayı ve ait oldukları topraklarla yeniden buluşmayı bekliyor." diye konuştu.
Son yıllarda Avrupa'daki bazı üniversitelerde Özbekçe ve Türkistan topraklarının klasik edebiyat dili olan Çağatayca programlarının açıldığını ve Avrupa ülkelerinin kendi arşivlerinde bulunan Türkistan kökenli eserleri daha görünür hale getirmeye başladığını belirten Şenocak, "Bu gelişme tesadüf değildir. Avrupa, kendi raflarında taşıdığı Türkistan hazinesini artık kabul ediyor." şeklinde konuştu.