İbn Haldun Üniversitesi Körfez Çalışmaları ve Küresel Politikalar Merkezi Araştırmacısı Dr. Gökhan Ereli, Türk-Suudi Koordinasyon Konseyi Toplantısı’nın stratejik önemini ve bölgesel etkilerini AA Analiz için kaleme aldı.
***
Şubat 2017 ve Mayıs 2025 tarihlerindeki zirvelerin ardından bugün Ankara’da gerçekleşecek Türk-Suudi Koordinasyon Konseyi üçüncü toplantısı, Ankara-Riyad ilişkilerinin kişisel lider diplomasisinin ötesine geçerek devletler arası teknik bir derinlik kazandığını göstermektedir. 2016'da temelleri atılan Türk-Suudi Koordinasyon Konseyi, bölge jeopolitiğinde yaşanan gerginlikler sebebiyle her yıl düzenli olarak toplanamamış olsa da gelinen aşamada Ankara’daki üçüncü zirvesiyle kurumsal bir kimliğe bürünmektedir. Konsey çatısı altındaki Siyasi, Askeri, Kültür, Sosyal ve Enerji ile ilgili konuların başlıklarını taşıyan beş alt komitenin eş güdümlü olarak çalışması, işbirliğinin kapsamını bürokratik
Ankara’da Türk ve Suudi heyetlerinin dışişleri bakanları liderliğinde bir araya gelmeleri, iki ülke arasındaki normalleşme sürecinin artık “kurumsallaşan bir konsolidasyon” evresine girdiğini göstermektedir. Bu toplantı, tarafların diplomatik işbirliğini derinleştirme niyetlerinin kağıt üzerindeki temennilerden çıkıp artık işleyen bir mekanizmaya dönüşme iradesini yansıtmaktadır. Siyasetten savunma sanayiine, ticaretten enerji güvenliği ve ticaret koridorlarına kadar uzanan geniş bir yelpazede iki ülke çıkarlarının örtüşmesi, bu kurumsal ortaklığı bölge siyasetinde belirleyici bir parametre haline getirmektedir. Nitekim ulusal ve uluslararası haber kaynakları, bu zirve vesilesiyle Suudi Arab
Orta Doğu’nun ABD/İsrail-İran Savaşı hasebiyle içinden geçtiği kırılgan süreçte, her iki ülkenin birer güç odağı ve merkezi olarak statükoyu, toprak bütünlüğünü ve bölgesel düzeni savunma noktasında birleştiği görülmektedir. Bu ortak payda, özellikle ABD/İsrail-İran Savaşı, Gazze’deki insani kriz ve İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırıları gibi sıcak gündem maddeleri karşısında bölgesel bir ortak duruş geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bölgesel sahiplenme ilkesi uyarınca, Ankara ve Riyad’ın sorunların çözümü için bölge dışı aktörlerin inisiyatifinden ziyade bölgesel işbirliğini öncelemesi, bu konseyin varlık sebebini daha anlamlı kılmaktadır.
Konsey toplantısının önemi, Türkiye ve Suudi Arabistan’ın bölge meselelerinde istişareyi süreklilik arz eden birer devlet politikası haline getirme arzusunda içkindir. Her iki ülke, Orta Doğu’da güvenliğin ve istikrarın tesisi ve ekonomik refahın artırılması noktasında birbirini kritik paydaşlar olarak değerlendirmektedir. Bu bakış açısı, Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır ve Pakistan gibi aktörlerin oluşturduğu geniş tabanlı istikrar platformlarının da omurgasını oluşturmaktadır. İlişkilerde beklenen sıçrama, siyasi destek beyanlarıyla sınırlı kalmayıp devasa lojistik ve altyapı projeleri ile desteklenmektedir.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından dile getirilen “Modern Hicaz Demir Yolu” projesi de bu yeni dönemin vizyonunu yansıtan en çarpıcı örneklerden birisi olarak değerlendirilmektedir. Türkiye, Suriye, Ürdün ve Suudi Arabistan hattını birbirine bağlayacak olan bu demir yolu hattının, İstanbul-Cidde arasında uzanması beklenmektedir. Bu proje, bölge ülkeleri arasındaki fiziksel bağları güçlendirerek Kızıldeniz’i Akdeniz ve Avrupa ile bağlayacak bir ticaret koridoru oluşturma hedefini taşımaktadır. Böyle bir girişimin hayata geçirilmesi, bölgesel ticaret akış yönünü değiştirebilecek ve ekonomik bağımlılığı pozitif bir istikrar unsuruna dönüştürecektir. İki ülke ilişkilerinin gerginlik dönem
Ankara’da konsey çerçevesinde yapılacak olan müzakereler, Orta Doğu’daki temel kriz başlıklarına yönelik ortak bir refleks geliştirilmesi ihtimalini güçlendirmektedir. Türkiye ve Suudi Arabistan’ın kriz dönemlerinde koordinasyon içerisinde hareket etme iradesini göstermesi, bölgede yeni gerilimlerin oluşmasını engelleyici bir denge unsuru olarak görülmektedir. Özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer güvenliğinin korunması ve devam eden provokasyonların önlenmesi hususunda sergilenen ortak siyasi tavır, küresel enerji piyasalarının istikrarı açısından kritik bir öneme sahiptir.