Uluslararası İlişkiler Uzmanı Doç. Dr. Halit Hamzaoğlu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Kazakistan ziyaretini ve önemini AA Analiz için kaleme aldı.
***
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in daveti üzerine gerçekleştirdiği Astana ziyareti, iki devlet arasında var olan stratejik işbirliğinin daha da derinleştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Türkiye ve Kazakistan arasındaki ikili ilişkilerin mevcut durumu ve gelişme perspektifleri, ziyaretin odak noktalarından biridir. Ziyaret kapsamında Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi Altıncı Toplantısı gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda iki ülke arasında 13 anlaşma imzalanmıştır. Ayrıca, 15 Mayıs'ta Türkistan'da Türk Devletleri Teşkilatının (TDT) üye ülkelerinin liderlerinin katılacağı "Yapay Zeka ve Dijital Dönüşüm" temalı gayriresmi bir
Türkiye ve Kazakistan arasındaki ilişkilerin temel gündem maddelerinden birisini ekonomik işbirliği oluşturmaktadır. Türkiye, Kazakistan'ın en büyük beş ticaret ortağı arasında yer almaktadır. 2025'te iki kardeş ülke arasındaki ticaret hacmi yüzde 9 artmıştır. Bu bağlamda ekonomik ve ticari işbirliği mekanizmalarının pekiştirilmesi öngörülmektedir. Ticaret ve ekonomik işbirliği alanında koordinasyonun sürdürülmesi, ikili ilişkilerin güçlendirilmesini sağlayan önemli etkenlerdendir. Türkiye ve Kazakistan arasındaki ticaret hacmi 10 milyar dolara yaklaşmıştır. İki ülke lideri, ticaret hacmini 15 milyar dolara ulaştırmayı hedeflemektedir.
Bu hedef doğrultusunda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ziyareti, ekonomik işbirliğinin derinleştirilmesi için büyük bir fırsat yaratmıştır. 2025'te Türkiye, Kazakistan ekonomisine yaklaşık 390 milyon dolar yatırım yapmıştır. Son 20 yılda bu rakam 6 milyar doları aşmıştır. İnşaat, hafif sanayi, metalurji, ulaştırma ve lojistik, ilaç üretimi ve elektronik cihazlar alanlarında 98 ortak proje başlatılmıştır. Enerji işbirliğini çeşitlendirmeyi hedefleyen Kazakistan, petrol ihracatında Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı'nı etkin bir şekilde kullanmaktadır. Aksa Enerji'nin yatırımlarıyla gerçekleştirilen Kızılorda Kombine Isı ve Elektrik Santrali Projesi, enerji alanındaki işbirliğinin geliştirilmesi için yeni
Türkiye ve Kazakistan arasındaki ilişkilerin bir başka odak noktasını ise tarım alanındaki işbirliği oluşturmaktadır. 2025'in sonu itibarıyla Türkiye ile Kazakistan arasındaki tarım ürünleri ticareti, yüzde 25'in üzerinde artarak yaklaşık 360 milyon dolara ulaşmıştır. Enerji ve ulaşım alanları, iki devlet arasındaki ilişkilerde lokomotif işlevi görmektedir.
Son yıllarda iki kardeş devlet arasında savunma sanayisi alanında yakın işbirliği gerçekleştirilmektedir. 10 Mayıs 2022'de Ankara’da Türk Havacılık ve Uzay Sanayii Anonim Şirketi (TUSAŞ) ile Kazakistan Engineering arasında ANKA insansız hava araçlarının (İHA) Kazakistan’da üretimi, bakımı ve onarımı konusunda memorandum imzalanmıştır. Böylece Kazakistan, ANKA İHA’larının Türkiye dışındaki üretiminin yapılacağı ilk ülke olmuştur. Son toplantıda da iki ülke arasında "ANKA İnsansız Hava Araçlarının Üretimi ve Bakımı için Ortak Girişim Kurulmasına İlişkin Anlaşma" imzalanmıştır.
Ayrıca Avrasya bağlantısallığının kilit aktörlerinden Kazakistan, Orta Koridor’u ekonomik kalkınma açısından önemsemektedir. Bu çerçevede altyapı geliştirme, kara yolu ve demir yolu hatlarının modernizasyonuna önemli miktarda yatırım yapılmaktadır. Orta Koridor'daki yük akışının artması, çeşitli jeopolitik değişikliklerin arka planında daha cazip hale gelmektedir. 2025'te Orta Koridor’dan 4 milyon ton yük taşınmıştır. Önümüzdeki yıllarda bu güzergah üzerinden transit hacminin 10 milyon tona çıkarılması planlanmaktadır. Türkiye ile Kazakistan’ın Orta Koridor hattındaki koordinasyonu, bölgesel bağlantısallığın sağlanması açısından oldukça önemlidir.