ODTÜ Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Oktay F. Tanrısever, Ukrayna’nın Rusya’ya karşı son saldırıları ve bu saldırıların Rusya'nın enerji güvenliğine etkilerini AA Analiz için kaleme aldı.
***
Son haftalarda Rusya-Ukrayna Savaşı'nda çatışmaların şiddeti ve karşılıklı saldırıların kapsamı dikkat çekici biçimde arttı. Rusya her gün insansız hava araçları (İHA) ve füzelerle Ukrayna’nın sivil yerleşim yerleriyle enerji altyapısına yönelik saldırılar düzenlerken, Ukrayna da Rusya’nın stratejik önemdeki enerji tesisleriyle ulaşım ve lojistik altyapısına etkili saldırılar gerçekleştirmektedir. Bu gelişmeler, savaşın seyrini etkileyerek çatışmalarda yeni bir tırmanma dönemine işaret etmektedir.
Ukrayna’nın karşı saldırılarının Rusya'daki kritik petrol rafinerilerine ve lojistik merkezlere odaklanması, savaşın seyrini Ukrayna lehine çevirme amacıyla gerçekleştirilen çok önemli bir askeri stratejinin uygulanmakta olduğunu göstermektedir. Çünkü, Kiev’in gerçekleştirdiği saldırılar Rusya'nın savaş kapasitesi ve enerji güvenliğini kısa ve uzun vadelerde ciddi şekilde zayıflatabilecek niteliktedir.
Ukrayna’nın yeni savaş stratejisinin Rusya'nın savaş kapasitesi üzerindeki kısa ve uzun vadeli etkileri olacaktır. Bu etkiler önem arz etmektedir. Ukrayna güçleri uzun zamandır Rusya’nın iç bölgelerindeki askeri üslere ve askeri üretim merkezleri gibi stratejik hedeflere dönük bir çok saldırı gerçekleştirmişti. Ancak bu saldırılar sonucunda seçili bazı stratejik hedefler etkisiz hale getirilse de gerek Rusya’nın askeri kapasitesi gerekse ekonomisi ve toplumu üzerinde belirgin etkiler ortaya çıkarılamıyordu.
Ukrayna’nın son dönemde Kırım, St. Petersburg ve Moskova yakınlarındaki petrol rafinerilerini, lojistik merkezlerini, havaalanlarını ve stratejik yollarla köprüleri hedef alması sonucunda Rusya’nın özellikle Donbas cephesi ve Karadeniz kıyılarındaki askeri kapasitesi ciddi düzeyde etkilenmektedir. Bu saldırılar neticesinde Donbas ve Kırım bölgelerindeki Rus askeri birliklerinin ihtiyaç duyduğu silah, mühimmat, enerji ve diğer stratejik lojistik destek ihtiyaç duyulan miktarda ve düzenli bir şekilde gelmediğinden Rusya’nın cephe hatlarındaki ilerleyişi zayıflamıştır. Hatta yeni askeri stratejinin etkisiyle bazı bölgelerde Ukrayna güçleri küçük de olsa bazı toprak kazanımları gerçekleştirebilm
Ukrayna'nın bu stratejisinin uzun vadeli sonuçları dikkate alındığında, Kiev'in orta vadede Donbas ve Kırım'da Rusya'nın ulaştırma ve tedarik zincirlerindeki zafiyetlerden yararlanarak mevcut savunma pozisyonundan çıkması ve kapsamlı karşı taarruz harekatları düzenleyebilecek aşamaya gelmesi mümkün görünmektedir.
Esasen, Ukrayna güçlerinin şu anda gerek insan gücü gerekse Batılı ülkelerden sağladığı yüksek teknolojiye dayalı silah ve mühimmat ile mali yardımların gerçekleştirilmesinde karşılaştığı yapısal güçlükler nedeniyle böyle bir karşı saldırıya geçmesi kısa vadede gerçekçi görünmemektedir.
Ukrayna’nın yeni savaş stratejisinin Rusya'nın enerji güvenliği üzerinde de kısa ve uzun vadeli çok önemli etkileri olacaktır. Kısa vadede Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırıları, Rusya'da akaryakıt fiyatlarını yükseltirken rafine petrol ürünlerinin üretimini ve piyasaya arzını da azaltmaktadır.
Bu saldırılar neticesinde Rusya’da ciddi bir akaryakıt krizinin ortaya çıktığı anlaşılmaktadır. Kırım, St. Petersburg ve Moskova yakınlarındaki bölgelerde akaryakıt istasyonları benzin ve motorin satışlarında hem miktar olarak sınırlamalar getirirken petrol ürünlerinin fiyatlarını da ciddi düzeyde artırmaktadır.