Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 2017'de aldığı kararla 30 Eylül'ü Uluslararası Çeviri Günü ilan etti. Gün, farklı diller arasında iletişimi sağlayan çevirmen, tercüman ve diğer dil profesyonellerinin rolüne dikkati çekmeyi amaçlıyor.
Yapay zekanın çeviri alanındaki etkisi ise geleneksel makine çevirisinden farklı bir aşamaya ulaşmış durumda. Büyük dil modelleri yalnızca kelimeleri başka bir dile aktarmak yerine metnin bağlamını, cümle yapısını ve önceki ifadeleri dikkate alarak daha doğal çıktılar oluşturabiliyor.
Ancak 2026'da yayımlanan geniş kapsamlı bir üretim çalışması, profesyonel çeviri süreçlerinde yapay zekanın doğrudan insanın yerini almasından ziyade insanla birlikte kullanılmasının öne çıktığını gösterdi.
AA muhabiri, çevirinin yapay zekanın yaygın hale geldiği bir dönemde nasıl dönüştüğünü ve insanın çeviri sektöründeki yerini konu alan araştırmaları inceledi.
Avrupa Makine Çevirisi Birliğinin 2026 konferansında sunulan bir araştırmada, İngilizceden 10 farklı dile ve 5 farklı alana yapılan toplam 71 bin 262 üretim segmenti incelendi.
Çalışmada 6 bin 618 segment, 60 profesyonel çevirmen tarafından ayrıca değerlendirildi. Araştırmacılar, yapay zeka tarafından oluşturulan makine çevirisini dilsel kılavuzlar ve yüksek kaliteli iki dilli örneklerle yeniden düzenleyen bir "AI post-editing" sistemi geliştirdi.
Bu sistem, doğrudan büyük dil modeliyle yapılan çeviri, Google Translate ve DeepL çıktılarıyla karşılaştırıldı.
Araştırmada, iki farklı yapay zeka destekli son düzenleme yapılandırmasının da genel kalite açısından söz konusu çeviri sistemlerinden daha iyi sonuç verdiği belirlendi.
Doğrudan büyük dil modeliyle yapılan çeviriler ise aynı kalite seviyesine ulaşamadı ancak kalite hassasiyetinin daha düşük olduğu alanlarda kullanılabilecek bir seçenek olarak değerlendirildi.
Bulgular, çeviri sürecinin yalnızca "metni yapay zekaya verip sonucu almak" şeklinde ilerlemediğini, modelin çıktısının alan bilgisi, terminoloji ve editoryal kurallarla yeniden işlenmesinin kalite üzerinde belirleyici olabildiğini ortaya koydu.