Brüksel merkezli Göç Politikası Grubunun (Migration Policy Group) Baş Araştırmacısı Dr. Başak Yavçan ve Kıdemli Hukuk ve Politika Analisti Carmine Conte, tartışmalı düzenlemenin insani, siyasi ve hukuki etkileri hakkında AA muhabirine açıklamalarda bulundu.
Yavçan, birçok AB üye ülkesinde geri gönderme politikalarının insan hakları hükümlerinin uygulanması, gözaltı koşulları, geri dönenlere sunulan destekler ve geri dönüşe alternatiflerin sağlanması bağlamında incelendiğini ve sonuç olarak üye devletler arasında çok büyük farklılıklar olduğunun görüldüğünü söyledi.
Bu geniş farklılık yelpazesi nedeniyle bu koşullar iyileştirilmeden uygulanacak herhangi bir politikanın sorunlu olacağını düşündüklerini belirten Yavçan, "Yani AB, kendi toprakları içinde bile bu alanı tamamen uyumlaştırabilmiş değildir. Bu nedenle AB dışına çıkıldığında, bu alanda daha fazla sorun yaşanması muhtemeldir. Çünkü üçüncü ülkelerin geri gönderme süreçlerini nasıl yürüttüğü konusunda herhangi bir üst otorite olmayacaktır." dedi.
Yavçan, AB dışı bölgelerde oluşturulacak söz konusu merkezlerdeki koşulların denetlenmesinin zor olacağını, denetimin büyük ölçüde merkezin bulunduğu ülkenin izin vermesine bağlı olacağını, bunun da ciddi bir şeffaflık sorunu yaracağını kaydetti.
AB’nin daha önce de göç yönetimini üçüncü ülkelere devretme eğilimi bulunduğunu anımsatan Yavçan, bu ülkelerin uzun vadeli çıkarlarının her zaman AB ile uyumlu olmadığına, bu durumun da göçün siyasi bir araç olarak kullanılmasına yol açabileceğine işaret etti.
Yavçan, "AB'yle çıkarlar çatıştığında, bu ülkeler göçü bir baskı aracı olarak kullanabilir. Bu da AB’nin dış politika gücünü ve insan hakları, demokrasi gibi alanlarda normatif etkisini zayıflatır. Geri dönüş merkezleri de bu daha geniş dışsallaştırma politikasının bir parçasıdır. Çıkar çatışması olduğunda ciddi riskler ortaya çıkar. AB’nin bu riski alıp almaması sorgulanmalıdır." diye konuştu.
Çözüm için konuyu daha bütüncül değerlendirmek gerektiğinin altını çizen Yavçan, yeterli yasal göç yolları oluşturulması ve geri dönüşe alternatif uygulamalar geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.
Yavçan, geri dönüş sonrası sürecin de önemli olduğuna dikkati çekerek, geri dönenlere mikro krediler, eğitim ve yeniden entegrasyon desteği sağlanması gerektiğini söyledi.
Geri dönüşün çoğu zaman tek seferlik bir süreç olmadığını dile getiren Yavçan, "Birçok kişi tekrar tekrar Avrupa’ya veya daha gelişmiş ülkelere gitmeye çalışmaktadır. Bu nedenle sürdürülebilir geri dönüş politikaları gereklidir. Sadece geri göndermek değil, geri dönenlerin kendi ülkelerinde yeniden hayata tutunmasını sağlamak da önemlidir." ifadelerini kullandı.
Kıdemli Hukuk ve Politika Analisti Conte ise "Geri dönüşün dışsallaştırılması çok risklidir. AB içinde bile insan hakları standartları düşükken, AB dışında bu standartların daha da düşük olma riski göz ardı edilmemelidir." şeklinde konuştu.