Anadolu Ajansının (AA) "Kaybolan Dillerden Dijital Geleceğe" başlıklı iki bölümlük haber dosyasının son kısmında yapay zeka ve dijital teknolojilerin tehlike altındaki dillerin belgelenmesi, öğretilmesi ve yeniden canlandırılmasındaki rolü incelendi.
UNESCO'ya göre dünyada konuşulan 7 binden fazla dilin yalnızca yaklaşık bini dijital ortamda yeterince temsil ediliyor. Kurum, yapay zekanın eğitimden kamu hizmetlerine kadar giderek daha fazla alanda kullanılmaya başlanmasıyla hiçbir dilin dijital dünyanın dışında kalmaması amacıyla yol haritası hazırladı.
Yol haritasında makine çevirisi, konuşma tanıma ve doğal dil işleme gibi teknolojilerin özellikle düşük kaynaklı ve tehlike altındaki lisanları da kapsayacak şekilde geliştirilmesi için çağrı yapılıyor.
Teknoloji şirketleri ve akademisyenler de son yıllarda "düşük kaynaklı dilleri" büyük dil modellerine kazandırmak için yeni yöntemler geliştiriyor.
Nature dergisinde yayımlanan araştırmada 200'den fazla dili kapsayan yeni nesil makine çeviri sistemlerinin önemli bir ilerleme olduğu ancak bu çalışmaların yerel topluluklarla işbirliği içinde yürütülmesi halinde tehlike altındakilere gerçek katkı sağlayabileceği vurgulandı.
Dil bilimcilere göre yapay zeka, dil öğretiminden dijital arşivlemeye kadar pek çok alanda önemli fırsatlar sunabilir ancak bu teknolojilerin başarısı, öncelikle insanlar tarafından oluşturulan güvenilir dil verilerine ve yerel toplulukların katkısına bağlı.
Avustralya Ulusal Üniversitesinden Dil Bilim Profesörü Nicholas Evans, AA muhabirine, tehlike altındaki diller konusunda yapay zekanın yardımcı bir araç olabileceğini ancak insan uzmanlığının yerini alamayacağını söyledi.
Dil araştırmalarının özünün insanlar arasındaki etkileşim olduğunu belirten Evans, saha çalışmalarında en önemli bilgileri çoğu zaman planlanmamış karşılaşmalar sırasında edindiğini anlattı.
Yapay zekanın mevcut bilgileri işleme konusunda güçlü olduğuna ancak bilinmeyeni keşfetmekte aynı başarıyı gösteremeyeceğine işaret eden Evans, "Birlikte yürürken, sohbet ederken ya da bir hata yaptığınızda sizi düzelten birinden çok şey öğrenirsiniz. Bu, yapay zekanın iyi olduğu bir konu değil. İnsan, başka bir insanın hatasını düzeltebilir ancak yapay zeka taraflı davranacaktır. Çok öz güvenli, halihazırda bildiğine yönelecektir. Bu yüzden bu durum benim için gerçek keşfin tam tersini ifade ediyor." yorumunu yaptı.
İnsan araştırmacıların bilgi eksiklerini fark ederek yeni alanlara yönelebildiklerine dikkati çeken Evans, "İnsan, sizi bilmediğiniz yerlere götürür. Yapay zeka ise çoğunlukla zaten bildiği örüntülere geri döner." ifadelerini kullandı.