Anadolu Ajansının (AA) "Ölüm Sonrası Dijital Yaşam" başlıklı iki bölümlük dosya haberinin ilk kısmında "ölü botların" yas sürecine ve ölüm algısına etkilerine ilişkin uzman görüşlerine yer verildi.
"Yas botu" olarak da bilinen "ölü botlar", mesajlar, e-postalar, ses kayıtları, videolar veya sosyal medya paylaşımları gibi kişinin dijital izleri aracılığıyla yapay zeka kullanılarak oluşturuluyor.
Bazıları bu teknolojiyi tanıdık bir sesi tekrar duymak için, bazılarıysa hiç yöneltemedikleri sorulara yanıt aramak için kullanıyor.
Kimisi, anılarını hatırlamak, hikayelerini korumak ve bağlantı hissini sürdürmek istiyor. Bu anlamda yapay zekayla oluşturulan "ölü botlar", yas sürecindeki değişimi yansıtıyor ve dijital ortamların da yas tutulan ve duygusal destek sağlayan alanlar haline geldiğini ortaya koyuyor.
ABD'nin Arizona eyaletinde 2021'de trafikte yol kesme olayında hayatını kaybeden 37 yaşındaki Chris Pelkey'nin yapay zeka aracılığıyla oluşturulan avatarının duruşmada sanığın karşısına konulduğu örnek, bu alanda öne çıkıyor.
Pelkey'nin duruşmada sanığın karşısına "ölü bot" olarak çıkarılması, dijital miras ve "ölü botlar" kavramının teorik tartışmalardan ayrılıp yargı sistemine doğrudan dahil olduğu ilk büyük vakalardan biri oldu.
Avustralya'da yas hizmetleri sunan hükümet destekli kuruluş Grief Australia'nın Üst Yöneticisi Christopher Hall, AA muhabirine, Chris Pelkey örneğinin, bu teknolojilerin duygusal gücünü ortaya koyduğunu söyledi.
Bu durumun yaygınlaşmasının, duygusal açıdan duyarsızlaşmakla sonuçlanacağı fikrine katılmadığını belirten Hall, "Kafa karışıklığı daha büyük bir risk. Bu araçlar, anılar ile sürekli uyarılan varlık arasındaki sınırı belirsizleştirebilir. Bu da ya yas sürecini destekler ya da ölüm gerçekliğine alışmayı zorlaştırır." dedi.
İngiltere'deki Cambridge Üniversitesinin Leverhulme Zekanın Geleceği Merkezinden araştırma görevlisi Dr. Katarzyna Nowaczyk-Basinska da yazılı açıklamasında "Oturma odaları, müzeler, konser alanları ve mahkeme alanları gibi sosyal ve halka açık bağlamlarda ölüm sonrası oluşturulan avatarların görülmeye başlandığını biliyoruz." ifadesini kullandı.
Bu "ölü botların" bireylerin yas dönemine olumlu ya da olumsuz etkilerine ilişkin yeterli verilerin henüz oluşmadığına dikkati çeken Nowaczyk-Basinska, "Yas çok bireysel, doğrusal ilerlemeyen, bağlama bağlı bir deneyim olduğundan yapay zeka yardımıyla yası idrak etmenin 'standartlaşmış' bir yoluna yönelme konusunda dikkatli olmalıyız." değerlendirmesinde bulundu.