Asıl adı Eşref Kolçakoğlu olan sanatçı, canlandırdığı karakterler ve Yeşilçam'a kazandırdığı unutulmaz rollerle Türk sinemasının hafızasında yer etti.
Bazı kaynaklarda doğum yeri Moskova olarak belirtilse de Kolçak, TRT'ye verdiği röportajda Erzurum'un İspir ilçesinde 28 Ocak 1927'de dünyaya geldiğini ifade etmişti.
Harun ve Hateme Kolçakoğlu çiftinin çocuğu olarak dünyaya gelen sanatçı, 1938'de ailesiyle Erzurum'a ardından İstanbul'a taşındı.
Kolçak, İstanbul'da Sultanahmet Erkek Sanat Enstitüsünün Tesviye ve Marangozluk Bölümünde eğitim aldı, bir dönem ayakkabı tamirciliği yaptı, ardından marangoz dükkanı ve mobilya mağazası işletti.
Modern dansla ilgilenen sanatçı, 1944'te Atilla Revü Opereti'nde profesyonel tiyatro hayatına başladı. Ses Tiyatrosu'na 1945'te geçen Kolçak, Cahide Sonku'nun yönettiği ve başrolünde yer aldığı 1947 yapımı "Fedakar Ana" filmiyle figüranlıktan oyunculuğa adım attı.
Şinasi Özonuk'un yazıp yönettiği 1953 yapımı "Affet Beni Allah'ım" filminde Neriman Köksal ile başrolü paylaşan sanatçı, bu yapımla sinemada büyük çıkış yakaladı. Kolçak, daha sonra yaptığı açıklamada, "Eşref Kolçak olmama o film neden oldu." ifadesini kullanmıştı.
Özcan Kolçak ile 1955'te evlenen sanatçının aynı yıl oğlu Harun Kolçak dünyaya geldi.
Sanat hayatı boyunca yaklaşık 200 film ve televizyon dizisinde rol alan Kolçak, özellikle 1950 ve 1960'lı yıllarda melodram ve kahramanlık filmlerinin aranan jönlerinden biri oldu.
"Namus Uğruna", "Bir Şoförün Gizli Defteri", "Düşman Yolları Kesti", "Hanım", "Korkusuz Kabadayı" ve "Çılgınlar Cehennemi" adlı yapımlarda rol alan sanatçı, fantastik Türk sinemasının önemli örneklerinden "Altar" ve "Süpermen Dönüyor" filmlerinde de oynadı.
"Namus Uğruna" filmindeki "Eşref", "Düşman Yolları Kesti"ndeki "Yüzbaşı Nazım" karakterleriyle hafızalarda yer edinen sanatçı, Tarık Buğra'nın eserinden uyarlanan TRT dizisi "Küçük Ağa"da canlandırdığı "Binbaşı Hamdi" rolüyle de beğeni topladı.